Trang đang trong quá trình hoàn thiện.


Thông thường , theo phong tục Việt nam , những người đạt đỉnh cao về một ngành nào đó được tôn là thánh . Tuệ Tĩnh được coi là vị thánh thuốc nam , là ông tổ của YHCT Việt nam . Ông là tác giả của những tập sách nổi tiếng “Nam dược thần hiệu ” và “Hồng nghĩa giác tư y thư ”, là người đầu tiên đề cao tư tưởng “Thuốc Nam chữa người Nam việt ”.

Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác là tác giả của công trình đồ sộ về YHCT VN được coi là bộ bách khoa toàn thư của YHCT VN gồm 28 tập, 66 quyển “Y tông tâm lĩnh ” .Nhân dịp kỷ niệm 250 ngày sinh của ông UNESCO công nhận là danh nhân văn hóa thế giới vì sự đóng góp lớn lao vào YHCT và văn hóa trên thế giới .

Phạm Công Bân , Thái y lệnh đời Trần ( TK XIII-XIV), nổi tiếng là người có tấm lòng y đức cao cả , tận tụy phục vụ bệnh nhân , không phân biệt sang hèn.Ngoài nhiệm vụ Thái y về nhà chữa bệnh cho nhân dân.Tự bỏ tiền ra mà làm việc cưú tế , nuôi dưỡng bệnh nhân cố cùng tàn tật , trẻ mồ côi, cấp phát thuốc gạo cho dân nghèo khi có dịch và cứu sống được rất nhiều người . Ông đã nêu gương “ nhân thuật ” soi sáng cho y học nước nhà .

Trần cảnh – Ngự y đời Trần Dụ Tông ( TK XIV) . Lúc vua còn nhỏ chết đuối nhờ Trần Cảnh châm cho mà sống và lúc lớn bị dương nụy ( liệt dương ) cũng nhờ Trần Cảnh chữa khỏi nên được ba con trai.

Chu Văn An (TK XIV ) nổi tiếng trong lịch sử văn hóa VN với cương vị là tư nghiệp trường Quốc tử giám nhưng đồng thời cũng là tác giả cuốn “Y học yếu giải tập chu chi biên”.

Đại danh y Tuệ Tĩnh , tên thật Nguyễn Bá Tĩnh – ( TKXIV) .Theo truyền thuyết địa phương Nguyễn Bá Tĩnh sinh trưởng dưới triều nhà Trần .Năm 1351 thi đậu Thái học ( Tiến sĩ ) nhưng không ra làm quan . Ông ở chùa đi tu và làm thuốc chữa bệnh và viết sách . Năm 1385 ông bị bắt đi cống cho nhà Minh . Sang Trung quốc ông cũng nổi tiếng là thầy thuốc giỏi , được phong là Đại y thiền sư . Tác phẩm “nam dược thần hiệu ”gồm bản thảo 499 vị thuốc nam , 3932 phương thuốc chữa 184 bệnh . Bộ sách “Hồng nghĩa giác tư y thư ” ghi chép 630 vị thuốc nam , 13 bài chữa tạp bệnh theo phép Nam và 37 “trùy pháp ”chữa bệnh thương hàn ( cảm ). “Nước ta từ khi lập quốc , kể có hàng trăm nghìn người làm nghề thuốc , nhưng hỏi đến việc trứ thư lập ngôn , để mở bến bắc cầu cho người hậu học , thì như tìm cá trên ngọn cây , thật là hiếm thấy ”( Lời tựa sách xuất bản năm 1723 của Thái y viện triều Lê Dụ Tông ).

Nguyễn Đại Năng – Quảng tế lệnh triều nhà Hồ (1400-1406)- phương sĩ chuyên khoa châm cứu của VN đầu TK XV , biên soạn “Châm cứu tiệp hiệu diễn ca ”- tác phẩm về phương pháp châm cứu viết một cách có hệ thống sớm nhất ở Việt nam , viết bằng chữ nôm, thể thơ lục bát , gồm 3020 câu ca. Ngoài các huyệt thuộc 14 kinh mạch theo sách châm cứu của Đông y , tác phẩm này còn nêu một số huyệt riêng mà các lương y Việt nam thời đó đã dùng.

Phan Phu Tiên – tác giả “bản thảo thực vật toản yếu ”- cuốn sách dược liệu đầu tiên được xuất bản của nước ta (1428).

Nguyễn Trực – tác giả “Bảo anh lương phương ”chuyên về nhi khoa (1455).

Danh y TK XVI - Ngự y Vũ Toàn Trai , Hoàng Đôn Hòa ; TK XVII – Quốc sư Nguyễn Đạo An.

Không thể không nhắc đến Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác . Đại danh y của Việt Nam ( 1724-1791) . Ông là một Hipocrat của Việt nam . Trong tập đẩu của bộ sách “Hải thượng y tông tâm lĩnh ” có thiên Y huẫn cách ngôn , dạy về y đức gồm 9 điểm mà cho đến ngày nay vẫn được in trân trọng trên trang đầu của các sách giáo khoa trong các trường Đại học y dược của Việt nam và được Bộ y tế Việt nam lấy làm qui định đạo đức hành nghề y dược học cổ truyền . “Phàm thầy thuốc nên nghĩ đến việc giúp đỡ người , không nên tự ‎ cầu vui: như mang rượu lên núi , chơi bời ngắm cảnh , vắng nhà chốc lát , nhỡ có bệnh nhân cấp cứu làm cho người ta sốt ruột mong chờ nguy hại đến tính mệnh con người ”. “Khi đến xem bệnh ở những nhà nghèo túng hay những người mồ côi, góa bụa ,hiếm hoi càng nên chăm sóc đặc biệt. Vì những người giàu sang không lo không có người chữa ; còn những người nghèo hèn thì không đủ sức đón được thầy giỏi, vậy ta nên để tâm một chút họ sẽ được sống suốt đời ”. Những điều giáo huấn như thế cho đến ngày nay vẫn còn sáng chói .

Ngoài ra còn có những danh y nổi tiếng trong TK XVIII- thời kỳ hoàng kim của YHCT VN : Trịnh Đình Ngoạn , Ngự y thời Lê Hiển Tông ,có công trong việc xây dựng Y miếu Thăng Long ; Nguyễn Hữu Đạo , Nguyễn Hoành , Nguyễn Gia Phan.

Bức đại tự treo treo trên trần nhà viết câu nói nổi tiếng của Tuệ Tĩnh “Nam dược trị nam nhân ”


TS Lê Khắc Tâm